Sở giao dịch chứng khoán Tp.HCM đã công bố danh sách 30 cổ phiếu chính thức tạo nên chỉ số VN30 và 10 cổ phiếu dự phòng.
Việc khắc phục hạn chế của VNindex hiện nay (và cũng là HNX index và Upcom index luôn) chắc ai cũng rõ là sự “bóp méo”, “lũng đoạn” của vài cp (bộ tứ tiền vệ BVH, VIC, VNM và MSN chẳng hạn) mà có tỷ trọng áp đảo về giá trị vốn hóa, viết tắt là GTVH (tính trên số lượng NY) so với “phần còn lại của thế giới”. VN-30 được cho là xóa bỏ được sự bóp này nhờ việc điều chỉnh lại cái GTVH theo các tỷ lệ về lượng cp trôi nổi tự do trên tổng lượng lưu hành (free float), và hạ tỷ trọng của từng mã trong cả rổ chỉ số xuống 1 giới hạn vừa phải (capping 10%). Các trường hợp của bộ tứ nói trên sẽ được điều chỉnh giảm theo thứ tự: trước tiên lấy GTVH (thị giá nhân số lượng đang lưu hành) nhân với hệ số free float (loại trừ được những cp thuộc các cổ đông “cứng đầu”, ít GD như… nhà nước, cổ đông chiến lược, HĐQT đang bị hạn chế bán…), loại bỏ mã nào có free float rate < 5% (VNM chăng???), tiến đến quy hoạch ra 30 mã và sau đó capping tỷ trọng của các mã đó trong rổ để không có tình trạng người mập ú kẻ còm nhom.
Duới đây là 2 slides ví dụ của SSI, họ cũng tham gia hội thảo:

Tuy nhiên, tui lại cho rằng đây không phải là mục đích chính, bởi vì thực sự nếu chỉ cần điều chỉnh lại cái trọng số vốn hóa và capping thì không cần phải thu gọn cả rổ hơn 300 mã cp còn 30 mã. Với khả năng có đầy đủ số liệu để tính được cái floating shares của toàn bộ cp trên sàn cũng như sự trợ giúp của máy tính, của công nghệ cao thì HOSE có thể điều chỉnh ngay cả VNindex (nếu đẻ ra VN-30 thì liệu HOSE có định điều chỉnh lại cách tính của cả VNindex hay không???). Nói cách khác, NĐT vẫn có thể giữ thói quen tham khảo VNindex đã được “chống méo” mà không cần đi tìm 1 chỉ số mới. Vậy mục đích chính của VN-30 là gì?
Bạn sẽ đọc thấy dòng chữ: tăng khả năng cung cấp dịch vụ của HOSE. Theo cách hiểu của tui, đúng hơn là phải thêm vào đuôi mấy chữ nữa: và các thành viên của HOSE. Các mục đích còn lại nói chung cũng đều liên quan đến dòng chữ này. Dịch vụ ở đây bao gồm việc cung cấp thông tin để giúp cty CK, cty quản lý quỹ… tạo lập được danh mục/quỹ mô phỏng chỉ số (ETF chẳng hạn) và sau này còn là loại hình giao dịch chỉ số(nôm na là mua bán thẳng trên chỉ số, mỗi điểm được quy ra 1 lượng tiền nhất định, ví dụ hôm nay bạn mua VN-30 ở giá 400 (điểm), mai bạn bán ở mức 420, mỗi điểm = 100k …). Ở đây tui chỉ xin nói qua về danh mục mô phỏng chỉ số.
Trên các TTCK có những loại NĐT thay vì phân tích cty NY để tìm ra vài mã hàng tốt, họ sẽ phân tích thẳng chỉ số index và tìm cách lập 1 portfolio có biến động NAV tương tự như biến động của index. Việc phân tích index sẽ có nghĩa là phân tích ktế vĩ mô và các mô hình kỹ thuật chứ không còn là soi hàng đống BCTC (không thể nào phản ánh đầy đủ hiện trạng doanh nghiệp) và làm khảo sát tại chính cty mục tiêu (due dilligence), thậm chí còn né được những rủi ro cp bị đẩy giá hay dìm hàng tại những thời điểm nhất định. Nói tương đối là đầu tư kiểu này thấy yên tâm hơn. Fair!
Ngày nay, thay vì tự lập portfolio, các cty CK, cty đầu tư CK, các cty quản lý quỹ… sẽ là người cung cấp và quản lý cái danh mục này cho khách hàng là NĐT. Ở sàn nhà VN mình, hẳn mọi người đều nghe đến cái ETF của Van Eck Global, đó là 1 danh mục lớn mô phỏng VNindex. Chú ý rằng đây là quỹ mở. Ngoài ra, cty CK lớn như SSI hay Quỹ DC (2 đơn vị đã phối hợp cùng HOSE), họ vốn đã tự mình lập các chỉ số index-30 mà tui không nhớ tên gọi cụ thể là gì, nhưng hẳn cũng không nằm ngoài mục đích này.
Chỉ có điều, trở ngại lớn nhất khi mô phỏng VNindex là không ai tính chính xác được cái gọi là free floating shares – lượng cp trôi nổi trên chứng trường. Rủi ro bóp méo VNindex về lý thuyết có thể được hóa giải qua việc mua vào bán ra liên tục các mã trong danh mục mô phỏng đó (quỹ đóng chả mô phỏng được index nên từng có chuyên gia chứng khoán nào đó nói rằng quỹ mở là cứu cánh thanh khoản cho chứng trường VN), nhưng thực tế là ngoài HOSE (và VSD nữa) thì chả DC, SSI hay bất kỳ tổ chức nào đủ công sức thu thập và tính toán liên tục cho chính xác lượng cp trôi nổi tự do của những mã trong cái danh mục mô phỏng này và ước lượng xem có đủ lớn để đáp ứng kịp thời cho nhu cầu mua vào bán ra liên tục đó không. Đặc biệt là các ETF nước ngoài thì càng phải dè chừng cái current room (lượng ck mà NĐT ngoại còn được phép mua trên tổng hạn mức 30% ngân hàng NY và 49% cty NY khác). Nếu hết room là khỏi có mua được thêm.
Do đó, cách tốt nhất có lẽ là nhờ chính HOSE lập danh mục. VN-30 thực chất là 1 danh mục bao gồm các mã “large cap”, chiếm tỷ trọng đến 80% trên tổng GTVH, cũng tức là đại diện cho toàn bộ cp sàn HOSE. Với khả năng có đầy đủ số liệu (nhờ được hơn 300 cty NY liên tục báo cáo) để tính floating shares, rõ ràng HOSE có thể giúp DC, SSI và các quỹ ETF khác lập danh mục mô phỏng được VNindex. Các cty CK, quỹ ĐT… đều đỡ mất công mất sức mà ngay cả chính HOSE cũng được lợi (được tiếng cung cấp thêm các sub indices cho chứng trường, đi theo thông lệ của các Sở GDCK trên thế giới, vừa có thể thu tiền bán thông tin về cơ cấu danh mục VN-30 cho các thành viên có nhu cầu). Lớn hơn nữa, cả chứng trường cũng được lợi: vừa có tiếng hòa nhập với thông lệ quốc tế, vừa có thể thu hút các ETF nước ngoài khác, tức là dòng vốn FII vào VN và cũng nhờ có dòng tiền đó mà cp được mua bán nhộn nhịp, giữ được thanh khoản, NĐT không sợ kẹt hàng v.v, không lo ngân hàng siết phi SX…
Ngoài ra, nếu muốn thu hút các ETF nước ngoài thì cũng theo như bác em-xi của SSI, HOSE nên sớm có VN-f30 (bao gồm 30 mã vừa hàng đầu, vừa… còn room).
1. Lý do xây dựng VN-30:
- Kinh nghiệm quốc tế: chỉ số tổng hợp composite -> chỉ số quy mô hẹp (70% market cap) (Lân: 30 là thông lệ, tương tự như các dạng large cap indices ở nhiều nước)
- Hàng hóa cơ sở cho sản phẩm phái sinh
- Tiêu chuẩn cho các quỹ chỉ số/ quỹ ETF
- Quy mô và hiệu quả
2. Đặc điểm của VN-30:
~ 80% GTVH toàn thị trường (GTVH: giá trị vốn hóa)
~ 60% GTGD toàn thị trường
- Free float (Lân: GTVH sẽ được điều chỉnh theo hệ số free float, tức là số cp tự do GD trên tổng số cp đang lưu hành)
- Capping 10% (Lân: tỷ lệ này nhằm giữ cho tỷ trọng của mỗi mã ck trong rổ chỉ số không vượt quá 10%, tức là loại trừ rủi ro ai đó có thể bóp méo chỉ số, một trọng những lý do quan trọng khiến nhiều người không còn “tin” vào VN-index)
3. Các bước chọn mã cho VN-30: 6 tháng 1 lần vào các tháng 1 và 7 hàng năm
Bước 1 : Sàng lọc theo giá trị vốn hóa (giá trị vốn hóa hàng ngày bình quân trong 6 tháng chưa điều chỉnh free float)
-> chọn top 50 cp
Bước 2 : Sàng lọc về tỷ lệ free float (f): Nếu f <= 5% : đương nhiên loại, Nếu 5% < f <= 10% : loại nếu CP không thuộc top-10 về GTVH
Bước 3 : Sàng lọc về thanh khoản (giá trị giao dịch hàng ngày bình quân trong 6 tháng) -> Chọn top 40 cp, trong đó top 30 cp: danh mục chính thức của rổ chỉ số, 10 cp tiếp theo: danh mục cổ phiếu dự phòng.
4. Công thức tính VN-30:
VN30 Index = (tổng GTVH hiện tại (CMV) / tổng GTVH cơ sở̉ (BMV))*100
Trong đó:
- CMV = (pi×si ×fi×ci) với i là cp thành phần
- pi: Giá cổ phiếu
- si: khối lượng cổ phiếu lưu hành
- fi: tỷ lệ free-float
- ci: giới hạn tỷ trọng vốn hóa
5. Thay đổi các hệ số f, c và s:
Thay đổi f, c & s: định kì 06 tháng một lần vào cùng thời điểm xem xét định kỳ chỉ số.
f: Tỷ lệ free float sẽ được điều chỉnh ngay khi tăng hơn 5 điểm (%) so với cận trên hoặc 5 điểm (%) dưới cận dưới của dải giới hạn liền kề.
c: Điều chỉnh ngay nếu tỷ trọng vốn hóa của CP trong chỉ số liên tục vượt mức giới hạn cho phép 5 điểm (%) trong 10 phiên liên tiếp
s: Điều chỉnh nếu:
Gọi s1 là Thay đổi tích lũy về KLLH của các cp so với tổng KLLH của chỉ số
- 1% <= s1 < 10%: điều chỉnh tại kỳ xem xét
- 10% <= s1: điều chỉnh ngay
Và
Gọi s2 là Thay đổi về KLLH của mỗi cổ phiếu
- s2 < 5% : điều chỉnh tại kỳ xem xét
5% <= s2 : điều chỉnh ngay
Thông tin về danh sách cổ phiếu được đưa vào rổ(và sẽ còn cập nhật thêm khoảng 1 tuần nữa) đang được bạn bè tui và các website bàn tán xôn xao, chủ yếu là với tâm trạng rất lạc quan. Tuy nhiên, tui đọc được 1 vài ngộ nhận về cái chỉ số này, xin liệt kê ra ở đây:
- VN-30 bao gồm toàn hàng xịn, HOSE đã lọc ra the best of the best of the best! Tui nghĩ không hẳn. VN-30 bao gồm các đại gia (về mặt giá trị thị trường của vốn cổ phần) chứ to chưa chắc tốt. Có những chú không cần chờ xem BCTC q4 cũng biết tốt như VCB, DPM, MSN, FPT…, nhưng cũng có những chú nợ ngập đầu, có những chú đang lao đao vì hàng tồn nhiều quá không biết làm sao bán để thu tiền về trả nợ ngân hàng. Nếu bạn để ý sẽ thấy mã DHG thuộc loại xịn nhất nhì cái sàn này, nhưng cũng mới chỉ là cầu thủ dự bị. HOSE không có quyền đưa ra tư vấn con nào xịn, con nào lởm.
- VN-30 sẽ triệt tiêu được sự thao túng của vài mã lớn vốn đang bóp VNindex như MSN, VIC, VNM hay BVH! Nếu xét theo Công thức tính VN-30thì có thể thấy được những mã đó buộc phải giảm tỷ trọng xuống dưới 10%, nhưng nếu cả 4 chú trên vẫn đồng thanh tương ứng, đồng khí tương cầu thì tui cùng chả dám nói là VN-30 có bị bóp nữa không. Phải chờ thời gian trả lời vậy. Ngoài ra, thanh khoản chỉ là 1 yếu tố phụ trong cách chọn cp cho VN-30, nên biết đâu lại lòi ra những mã khác để bác nào đó lắm tiền thao túng chơi.
- VN-30 là danh mục chuẩn cho NĐT bắt chước theo! Tui nghĩ là khó. NĐT cá nhân thì chắc 0 ham mua cả 30 con, kiểu gì cũng quá nhiều, quản không xuế. Còn NĐT tổ chức thì cũng còn tùy vào mục đích đầu tư (tui biết có quỹ rất sợ mấy con hàng BĐS), vào room (nếu là khoai tây) và cả vào thanh khoản (nếu là quỹ mở). Tui nghĩ phải là quỹ lớn mới chơi, nên ai muốn tìm hiểu thì qua hỏi mấy chuyên gia của DC hay SSI (vốn là đội tư vấn cho vụ này).
- VN-30 sẽ đá văng VNindex ra khỏi Bản tin và các chỉ số! Có lẽ NĐT sẽ coi trọng VN-30 hơn chú index cũ kỹ kia. Tuy nhiên, tui nghĩ VNindex vẫn được sử dụng và có vai trò nhất định. Tiếc rằng chưa thấy ai đề cập gì đến việc điều chỉnh cách tính VNindex cho nó thoải mái song hành cùng VN-30 này.
- VN-30 đảm bảo cho tính thanh khoản cao! Có lẽ bạn nào nhìn vào mấy chữ free-float mà nói vậy. Tuy nhiên tui nghĩ là không. Lấy ví dụ như VNM, theo HOSE thì tỷ lệ free-float chiếm đến 48,9%, nhưng theo chính Bản tin của HOSE thì nhà nước và khoai tây nắm hơn 90% rồi, mà khoai tây có mấy khi nhả cp chú này ra đâu, thành ra tui nghĩ tỷ lệ free-float đúng theo nghĩa trôi nổi thì phải <10%. VNM mấy hômtrước Tết toàn thấy khớp lệnh có vài chục k, quá hẻo so với vị thế rất… đại chúng của cô gái VN bán sữa này.
- Rồi sẽ cũng thêm HNX-30! Cái này tui chả dám nói ah, mong các bác chủ quản ngoài thủ đô tuyên bố cho. Tui chỉ dám nghĩ nếu 2 Sở sớm hợp nhất, thì cái VN-30 này sẽ bao gồm cả những mã to đầu của HNX như ACB, PVX…
- Sắp tới mấy chú ex-change traded funds sẽ phải tái cơ cấu lại danh mục quỹ theo VN-30, nên bây giờ cứ tìm trước 5 chú lớn nhất (về tỷ trọng) của cái rổ này đi mà mua vào! Đây là 1 ý hay nhưng có vẻ 5:5. Nhìn sơ sơ thì tui thấy có vẻ như 2 mã ngân hàng là EIB và STB sẽ chiếm tỷ trọng lớn nhất nhì trong VN-30, nhưng mà bảo các quỹ mở kia có mua không thì chịu. Như STB thì còn có vẻ OK, chứ bản thân tui cũng không tin là tỷ lệ free-float của EIB lại cao đến 77,3% để hấp dẫn mấy quỹ mở kia.
- HOSE sẽ sớm cho phép thực hiện GD chỉ số, tức là quy mỗi điểm thành 1 cục tiền, cho phép NĐT hôm nay mua 1k con… VN-30 với giá 380 điểm và 4 ngày sau đem bán giá 400 điểm! Tui lục lại cái tài liệu của HOSE khi làm hội thảo thì thấy quả có đề “đáp ứng nhu cầu về các chỉ số có khả năng GD được (tradable index)“. Nhưng không thấy các bác HOSE tiết lộ gì thêm về cái vụ phái sinh này, nên cũng không nghĩ là có trong tương lai gần.















































































































